Hypotheekrenteaftrek geen ‘heilig huisje’ meer

NIVO 2026 - 22

In de bijna 28 jaar dat ik columns schrijf voor de Nivo heb ik meermaals gewaarschuwd voor het naderende einde van de hypotheekaftrek voor eigenwoningbezitters die (bijna) 30 jaar hypotheekrenteaftrek genieten. 
En op 1 januari 2031 is het dan zover. Dan zullen de eerste ‘slachtoffers’ vallen. Of de soep zo heet wordt gegeten als deze wordt opgediend, zal binnenkort bekend worden. 

Onderzoek 30-jaarstermijn hypotheekrenteaftrek

Het ministerie van financiën concludeert in haar recent gepubliceerde onderzoek dat de huidige 30-jaarstermijn voor hypotheekrenteaftrek zo complex en slecht handhaafbaar is dat snelle beleidskeuzes nodig zijn om duidelijkheid en uitvoerbaarheid te verbeteren. 

De in 2001 ingevoerde 30-jaarstermijn voor hypotheekrenteaftrek beperkt de aftrek van hypotheekrente tot maximaal 30 jaar. De bedoeling van de 30-jaarstermijn is om onbeperkte hypotheekrenteaftrek in box 1 te voorkomen, aflossing te stimuleren en om de belastingderving te beperken. De huidige regeling vraagt te veel van burgers en is voor de Belastingdienst niet goed handhaafbaar.

Vanaf 2031 verliest een eerste grote groep huiseigenaren het recht op hypotheekrenteaftrek. 
De benodigde gegevens om deze termijn te toetsen zijn onvoldoende beschikbaar bij burgers en de Belastingdienst. Factoren zoals verhuizingen, scheidingen en oversluiten, weggegooide administraties vergroten die complexiteit en zorgen voor onzekerheid en fouten. 

Uit het rapport volgt dat snelle besluitvorming nodig is voor deze problematiek, mede vanwege een mogelijke belastingderving van meer dan € 100 miljoen per jaar. 

Oplossingsrichtingen variëren van volledige afschaffing van de hypotheekrenteaftrek voor oude hypotheken per 2031 tot verlenging of geleidelijke afbouw. De opties balanceren tussen eenvoud, uitvoerbaarheid en budgettaire effecten, tegen de achtergrond van een groot handhavingsprobleem. 
Het gaat namelijk om circa 2,7 miljoen hypotheken en de controle zal in de praktijk beperkt en steekproefsgewijs zijn omdat de Belastingdienst over onvoldoende gegevens beschikt.

Bron: VN-vandaag

Conclusie

De eigen woning en de aftrek van hypotheek bezorgt de politiek al tientallen jaren hoofdbrekens. En nu komt dit er nog eens bij. 
Maar ook de Belastingdienst heeft hier een rol in. 
De Belastingdienst beschikt niet over de benodigde gegevens om dit te kunnen toetsen. Zij kunnen maximaal circa 10-12 jaar terug in de tijd. Achteraf bezien was het handig geweest als men deze data nog had bewaard.

Internationaal is de hoge mate van aftrek van hypotheekrente in Nederland ook zeer afwijkend. Ook vanuit Europees wordt dan ook al jaren druk gezet om wijzigingen door te gaan voeren.

Waar het allemaal naar toe gaat? Niemand weet het echt. 
Maar houdt er maar rekening mee, dat de beleidskeuzes die gemaakt gaan worden niet in het nadeel van de overheid gaan uitvallen. 

Immers, daar is zoals altijd: “geen geld voor”.